• John en Diana Grayburn

    Marc Nickel
  • John en Diana Grayburn bij de foto van zijn vader, luitenant John Grayburn

    Marc Nickel

Victoria Crosses in Airborne Museum

OOSTERBEEK Hij kijkt er een beetje beduusd bij. Al die aandacht hoeft voor hem niet zo nodig. ,,Ik was het zelf niet'', zegt John Grayburn. ,,Ik was pas anderhalf jaar oud, toen mijn vader die heldendaden hier verrichtte.'' Grayburn is met zijn vrouw Diana naar Nederland gereisd voor de opening van de tentoonstelling 'For Valour' in het Airborne Museum.

Marc Nickel

In deze expositie zijn vijf Victoria Crosses te zien. Dit is de hoogste en meest prestigieuze Britse militaire onderscheiding voor betoonde uitzonderlijke moed in oorlogstijd. Alle vijf tentoongestelde Victoria Crosses zijn uitgereikt voor heldenmoed tijdens de operatie Market Garden. John Grayburns vader en naamgenoot is een van de vijf onderscheiden militairen. Hij ontving 'm postuum, want hij overleefde de Slag om Arnhem niet.

SCHOUDER Luitenant Grayburn bereikte destijds met het tweede bataljon als eerste de Rijnbrug. Tijdens een poging om deze brug diezelfde avond over te steken werd hij in zijn schouder geraakt. Ondanks zijn verwondingen hielp hij de dagen erna om Duitse aanvallen af te slaan.

TROTS Daarnaast bleef hij zijn mannen moed inspreken, die een tekort hadden aan slaap, munitie en eten. Toen de Duitsers de Rijnbrug op wilden blazen, maakte Grayburn met een verbonden hoofd en arm in een mitella de springstoffen onschadelijk. De Britten wisten de Rijnbrug mede dankzij dit heldhaftige optreden langer bezet te houden dan verwacht. ,,Ik ben trots op mijn vader'', zegt Grayburn.

HELD Tegelijkertijd geeft het hem een ongemakkelijk gevoel dat hij met alle egards wordt ontvangen. ,,Mijn vader is de held, niet ik.'' Diana en hij hebben het graf van zijn vader op de Airborne begraafplaats bezocht. ,,Dat was een emotioneel moment.'' Hij is de laatste jaren in september naar Oosterbeek gekomen. ,,Ik ben zeker van plan om er komende september met de herdenkingen weer bij te zijn.''

OPOFFERING Van de vijf in het kader van operatie Market Garden met de Victoria Cross onderscheiden militairen overleefde alleen majoor Robert Henry Cain de Slag om Arnhem. Ook Flight Lieutenant David Samuel Anthony Lord, Lance-sergeant John Daniel Baskeyfield en kapitein Lionel Ernest Queripel ontvingen hun onderscheiding postuum. ,,Daaraan kun je zien dat zulke getoonde moed vaak fataal is'', zegt voorzitter Robert Croll van het vfonds tijdens de officiële opening van de tentoonstelling. ,,De medailles zijn daarmee krachtige symbolen voor trouw en opoffering.''

EERSTE KEER De Victoria Cross heeft inmiddels een cultstatus verworven. De medaille wordt gemaakt uit brons, dat afkomstig is van buitgemaakte kanonnen tijdens de belegering van Sebastopol tijdens de Krimoorlog (1853–1856). De Victoria Cross van John Grayburn was al te zien tijdens de tentoonstelling 'EGO. Vergeet mij niet' van het Airborne Museum in 2016 en 2017. Dit is de eerste keer dat deze vijf onderscheidingen in Nederland tegelijkertijd worden tentoongesteld.

De tentoonstelling For Valour loopt tot 1 oktober.