'Veranderen kan nog, maar het is wel twee voor twaalf'

RENKUM Als je door winkelgebieden in bijvoorbeeld de gemeente Renkum, Wageningen of Ede loopt, zie je duidelijk de veranderingen in het winkellandschap. Leegstand, oude winkelpanden die een andere bestemming hebben gekregen of rustige winkelstraten. Het is voor veel lokale bestuurders en ondernemers inmiddels een hoofdpijndossier. De sluiting van een aantal grote winkelketens die het straatbeeld jarenlang hebben bepaald, maakt het er allemaal niet beter op. Cor Molenaar, hoogleraar e-marketing aan de Erasmus Universiteit, heeft niet alleen een visie op winkelgebieden, hij wijst ook op het sterk veranderende koopgedrag van klanten.

Feike Klomp

De telefoon staat roodgloeiend bij Cor Molenaar. Hij is een veelgevraagd spreker op het gebied van onder andere klantgedrag. Hij vertelt hoe winkeliers het hoofd boven water kunnen houden en voorspelt en doorziet het gedrag van consumenten en winkeliers. Hij schreef meerdere boeken op marketinggebied. ,,Nu krijg ik weer vragen over de ontwikkelingen bij Xenos. Onlangs schoof ik aan in het programma Kassa waar ik sprak over de sterk veranderende ontwikkelingen in winkelgebieden." Ondanks deze drukte laat hij zijn licht schijnen op winkelgebieden in de gemeente Renkum, Ede en Wageningen. Niet voor het eerst overigens. Hij was al eens aanwezig bij discussieavonden over dit onderwerp in Renkum en Heelsum.

Terwijl de verkopen via internet groeien, nemen leegstand en krimpende winkelgebieden toe. Ondertussen zoeken gemeenten samen met de winkeliers naar de oplossingen. ,,De Amerikanen bijvoorbeeld kijken met stomme verbazing naar onze starre houding. Klassieke belanghebbenden, inclusief sommige adviseurs, bagatelliseren de ontwikkeling. Het 'oude' moet gehandhaafd worden of ach, het valt allemaal wel mee, zo is die teneur. Het resultaat: je mist de kansen van de toekomst."

Om dit zorgpunt te illustreren 'loopt' Cor Molenaar door een aantal kernen van de gemeente Renkum. ,,Renkum is leuk voor de inwoners zelf. Je kunt er terecht voor de dagelijkse boodschappen met een paar ketens en lokale gespecialiseerde zaken. Gezellig funshoppen gaat hier niet lukken, daar zijn de omstandigheden niet naar. Waarbij ik overigens geen afbreuk wil doen aan een aantal leuke winkels die er zijn, zoals Dames & Divas waar de onderneemster je als klant echt als gast ontvangt. De gunfactor speelt hierbij een grote rol. Het is geen volwassen winkelgebied. Ik verwacht er ook niet meer van dan dat het nu is. Om het centrum kansen te geven, adviseer ik de knop om te zetten. Kap de helft van het gebied af, geef dit een andere bestemming en concentreer winkels die straks overblijven op één plek. Maak het plein leuker, want nu is de beleving ver te zoeken."

Over Heelsum is hij kort, maar krachtig: ,,Ondersteunend. Je kunt naar de supermarkt en er zijn wat andere winkels." Doorwerth dan: ,,Ook hier doe je alleen de dagelijkse boodschappen. Trekker daarbij is de supermarkt." Oosterbeek: ,,Er was een ondernemer die zo zijn vraagtekens zette bij de aanpak van de Utrechtseweg. Zijn zorg: als je met vijftig kilometer per uur door het centrum rijdt, mis je de winkels. Ik ben het met hem eens. Als je namelijk langzaam door een kern rijdt, zie je winkels om je heen, en dat nodigt uit tot een bezoek. Verder vind ik Oosterbeek er verrommeld uitzien. Het raadhuisplein is een gat in plaats van het hart. Bouw een parkeerkelder onder het plein, kleed het plein aan en zorg voor evenementen. Nog veel zorgwekkender is het gebrek aan visie. Die is er niet. De gemeente steekt liever geld in de zoveelste aanpak van de Wolfhezerweg. Ik adviseer de Renkumse politiek om eens op werkbezoek te gaan in de gemeente Hof van Twente of Veghel, vergelijkbare gemeentes. Doe er uw voordeel mee."

En wat betreft Wageningen: ,,Het afschaffen van betaald parkeren zal Wageningen goed doen. Overigens pleit ik sowieso voor gratis parkeren." Ede moet volgens Molenaar compacter worden. ,,Concentreer een diversiteit aan winkels rond de Mediamarkt. Inkrimpen is de remedie om Ede op de toekomst voor te bereiden. In zijn algemeenheid is het zo dat hoe meer verspreid een winkelgebied is, hoe minder interessant deze is."

CIJFERS Vorig jaar werd 36 procent van de IT, 29 procent van het speelgoed, 25 procent van de consumentenelektronica, 18 procent van de schoenen en lifestyle producten en 15 procent van de kleding online besteld, aldus de Thuiswinkelmonitor. ,,Aangezien het vierde kwartaal een verdere groei heeft laten zien, zullen deze percentages waarschijnlijk nu al hoger zijn uitgevallen", benadrukt Cor Molenaar nog. ,,Maar leegstand is voor het eerst dalend. Een 'kop' die hoop geeft voor de winkelier zou je denken. Alleen is de koppeling tussen leegstand en winkels niet hard te maken. Winkels kunnen kleiner worden, leegstaan met een lopend huurcontract of winkelpanden kunnen een andere bestemming hebben gekregen zoals je nu vaak ziet, bijvoorbeeld als woonbestemming, ontmoetingshuis, culturele bestemming of horeca. Leegstand is een indicatie voor de vastgoed voor de beschikbaarheid van winkelgebieden, maar niet voor winkels of het succes van winkels."

Is het dan alleen maar somberheid troef? Zeker niet, stelt Cor Molenaar. ,,Er moeten alleen wel ogen opengaan. Dit jaar wordt het jaar van veranderingen. Samenwerken is onontbeerlijk. Samenwerken aan de toekomst die de klant wil. Daarom pleit ik ervoor dat gemeenten, vastgoed (ontwikkelaars) en winkeliers elkaar beter gaan begrijpen. Verdiep je in het koopgedrag van consumenten, steek daar meer kwalitatieve energie in. We gaan nu eenmaal van een aanbod-economie naar een vraageconomie. Veranderen kan nog steeds, maar het is wel twee voor twaalf."

Meer weten? Reacties? E-mail: cor@cormolenaar.nl