• Parenco
  • Alliander

Onderzoek naar duurzame warmte

RENKUM Maar liefst veertien partijen tekenden op 1 december 2016 een intentieovereenkomst om de mogelijkheid van een regionaal warmtenet te onderzoeken. Dit warmtenet zal gevoed worden met aardwarmte vanuit diepere aardlagen, ook wel ultradiepe geothermie genoemd. Deze methode, uniek in Nederland, zal een grote bijdrage leveren aan verduurzaming van de Provincie Gelderland. Raymond Jolink (Parenco), Theo Voskuilen en Brenda Schoumans (Alliander Duurzame Gebiedsontwikkeling) vertellen over de laatste stand van zaken.

Feike Klomp

De aanleiding voor het onderzoek naar een regionaal warmtenet in Renkum ligt 'vlak om de hoek'. Raymond Jolink: ,,Sinds de (her)start van de tweede papiermachine is er een sterke extra energievraag in onze fabriek. Om deze duurzaam in te vullen zien wij veel potentie in ultradiepe geothermie. We hebben op dit moment een biomassacentrale waarop onze papiermachines draaien. Kijkend naar de toekomst, en met het vizier verder gericht op verduurzaming, willen we liever niet nóg een biomassacentrale bouwen. We willen onze bestaande energiebronnen behouden en op termijn aanvullen met aardwarmte."

TWEEDE NATUUR Duurzaamheid is Parenco's tweede natuur: recycling van oud papier is productontwikkeling op hoog niveau. De afvalstromen van Parenco worden maximaal benut. Door afvalwater- en ontinktingsslib te verbranden dat vrijgekomen is uit het productieproces, produceert Parenco stoom dat gebruikt wordt voor elektriciteit en warmte die nodig is in het proces om te komen van natte pulp naar droog papier. ,,We maken ook actief gebruik van onze warmteterugwinning in verschillende fasen van het proces. Parenco is met een eigen afvalwaterzuivering- en biomassa-installatie in staat om haar eigen groene energie te genereren en is voortdurend op zoek naar effectieve en duurzame oplossingen die bijdragen aan een gezond milieu. De PM2 alleen al heeft een capaciteit van 385.000 ton per jaar. Dan is het duidelijk dat daar veel energie voor nodig is."

 

ULTRADIEPE GEOTHERMIE En wat is ultradiepe geothermie dan eigenlijk? ,,Dat is aardwarmte vanuit diepere aardlagen (vanaf 4.000 meter diep), waarbij warmte vanuit de bodem wordt gehaald om hiermee vervolgens het papierproductie-proces van Parenco te verduurzamen."

Een win-winsituatie levert het ook op, zo bevestigt Theo Voskuilen van Alliander DGO: ,,De geothermiebron biedt voldoende warmte om, naast het leveren aan Parenco, ook tenminste 15.000 woningen te verwarmen in Ede, Wageningen en Renkum. Hiermee zal het gasgebruik, en dus de CO2-uitstoot in de regio, aanzienlijk afnemen. In de regio blijkt er veel interesse te zijn voor deze duurzame warmtevoorziening. Daarom zijn meerdere gemeenten, woningcorporaties en andere partijen betrokken bij het onderzoek naar de mogelijkheid van een regionaal warmtenet, gevoed door ultradiepe geothermie. Alliander DGO neemt de taak op zich om alle partijen die interesse hebben in het warmtenet bij elkaar te brengen, het warmtenet aan te leggen en de geïnteresseerden hierop aan te sluiten."

UNIEK IN NEDERLAND Brenda Schoumans: ,,Bij ultradiepe geothermie wordt er heet water opgepompt vanuit 6.000 meter diepte; daarbij is het belangrijk om te weten dat dezelfde hoeveelheid water ook weer wordt teruggepompt. Het is een gesloten systeem. De warmte wordt uit dit systeem gehaald door middel van een warmtewisselaar, waarna stoom naar Parenco gaat en de overgebleven warmte naar de aangesloten woningen." Jolink vult aan: ,,Voor het productieproces van Parenco hebben we stoom van 170 graden nodig om papier te drogen. Daarom moeten we zo diepgaan om de temperatuur te kunnen halen. Per kilometer diepte geldt een verhoging van 30 graden. Dat zijn de ervaringscijfers, ook wereldwijd waar soortgelijke methodes worden toegepast."

Voskuilen noemt alvast welke gebouwen en woningen de gewonnen aardwarmte in Wageningen kunnen gaan benutten: ,,In Wageningen gaat het om een equivalent van zeker 7.000 woningen, zoals de (ster)flats en zwembad de Bongerd. Ook de WUR heeft interesse. Verder heeft Ede mogelijkheden voor 5.000 woningen. Ook met de gemeente Renkum wordt bekeken of er woningen zijn die aangesloten willen worden op deze duurzame warmte. Feit is: hoe hoger de vraag, hoe kansrijker de uitvoering."

Brenda Schoumans vult aan: ,,Het is mooi dat de duurzame warmte die niet door Parenco gebruikt wordt, nu ingezet kan worden om een groot gebied van Wageningen, Ede en Renkum te verwarmen. Het te ontwikkelen warmtenet in deze regio, is vooralsnog de eerste in Nederland die wordt gevoed door ultradiepe geothermie. En dat is uniek."

PLANNING In de komende maanden zal de haalbaarheid van een bron op het terrein van Parenco met geologisch onderzoek in kaart worden gebracht. Daarnaast wordt de impact van een geothermische bron op de omgeving onderzocht. Het Ministerie van EZ ondersteunt dit onderzoek. Jolink: ,,Een consortium van bedrijven, met onder andere VITO uit België (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) gaat ermee aan de slag. Ze maken modellen met gebruik van seismische golven. Aan de hand van deze eindresultaten bekijken we of realisatie überhaupt mogelijk is"

De verwachting is dat de onderzoeken naar de ondergrond in september 2017 volledig zijn afgerond. Dan is er meer duidelijkheid over de slagingskans. Schoumans: ,,We vinden het belangrijk om in nauwe afstemming met alle betrokken partijen over het project te communiceren. Hierbij zijn ook de gemeenten Renkum, Wageningen en Ede betrokken. Wanneer er meer bekend is over de slagingskans, zullen we hierover direct naar buiten treden."

GREENDEAL Jolink: ,,We zijn met het Ministerie van EZ in gesprek om een overeenkomst, de Green Deal, af te sluiten. EZ ziet de ultradiepe geothermie als een mooie kans om Nederland te verduurzamen. Verder wil ik benadrukken dat de Gelderse Natuur en Milieufederatie (GNMF) achter de (onderzoeks)plannen staat en betrokken is als partij. We gaan alleen verder met het uitvoeren van ultradiepe geothermie als het veilig is en op een verantwoorde wijze uitgevoerd kan worden. Feit is dat we met ultradiepe geothermie een substantiële bijdrage willen leveren aan verduurzaming en vermindering van CO2."

Het project is een initiatief van Parenco, Alliander DGO, Provincie Gelderland, de gemeenten Wageningen, Ede en Renkum, MPD Groene Energie, Idealis, Wageningen Universiteit, BeGreen, De Woningstichting en Gelderse Natuur en Milieufederatie, Coöperatie ValleiEnergie. Meer informatie op www.allianderdgo.nl.